Yapım işlerinde Katma Değer Vergisi tevkifatı uygulaması, özellikle işin tamamen ya da kısmen alt taşeronlara devredildiği durumlarda uygulamada önemli tereddütler yaratmaktadır. Hazır betonun hazırlanması, nakli ve yerine dökülmesi gibi hizmetler; hem mal teslimi hem de hizmet unsuru içermesi nedeniyle KDV tevkifatı açısından sıkça tartışma konusu olmaktadır. Bu tür işlerde hangi aşamada, kim tarafından ve hangi oranda KDV tevkifatı yapılacağı, işin kapsamına ve tarafların konumuna göre belirlenmektedir.
Bu yazıda, yapım işlerinin alt yüklenicilere devredilmesi halinde KDV tevkifatı uygulaması, hazır beton özelinde ve mevzuat çerçevesinde ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.
Yapım İşlerinde KDV Tevkifatı Uygulaması Ne Anlama Gelir
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 9 uncu maddesi uyarınca, Hazine ve Maliye Bakanlığı, vergi alacağının güvence altına alınması amacıyla bazı işlemlerde alıcıları verginin ödenmesinden sorumlu tutabilmektedir. Bu uygulama KDV tevkifatı olarak adlandırılmaktadır. Yapım işleri, KDV tevkifatının en yaygın uygulandığı alanlardan biridir.
Tevkifat uygulamasında, hesaplanan KDV’nin belirli bir kısmı satıcı tarafından değil, alıcı tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edilmekte ve ödenmektedir. Yapım işlerinde bu oran genel olarak 4/10 olarak uygulanmaktadır.
Yapım İşi Kapsamına Giren Faaliyetler Nelerdir
KDV Genel Uygulama Tebliği’nde yapım işleri oldukça geniş bir şekilde tanımlanmıştır. Buna göre; bina, karayolu, demiryolu, köprü, tünel, metro, baraj, enerji santrali, liman, tersane ve benzeri her türlü inşaat faaliyeti yapım işi kapsamında değerlendirilmektedir.
Bu işlerle bağlantılı olarak yapılan tesisat, imalat, montaj, demontaj, bakım-onarım, güçlendirme, çevre düzenleme, yıkım, dekorasyon, nakliye ve benzeri işler de yapım işiyle birlikte ifa edilen hizmetler arasında yer almaktadır. İnşaat tamamlandıktan sonra veya inşaattan bağımsız olarak yapılmaları da bu kapsama girmelerine engel teşkil etmemektedir.
Hazır Beton Hizmeti Yapım İşi Sayılır mı
Hazır betonun sadece mal olarak satılması ile hazır betonun hazırlanması, şantiyeye nakledilmesi ve yerine dökülmesi birlikte sunulan hizmetler arasında önemli bir fark bulunmaktadır. Hazır betonun bu üç aşamayı birlikte içermesi halinde, hizmet belirli bir yapım işinin ayrılmaz bir parçası olarak kabul edilmektedir.
Bu nedenle, hazır betonun hazırlanması, nakli ve kalıba dökülmesi işi; yalnızca bir mal teslimi değil, aynı zamanda bir inşaat taahhüt işi olarak değerlendirilmekte ve yapım işi kapsamında KDV tevkifatına tabi tutulmaktadır.
Yapım İşlerinde 5 (Beş) Milyon TL Sınırı Nasıl Uygulanır
KDV tevkifatı uygulamasında, alıcının niteliği ve işin toplam bedeli önem taşımaktadır. Tebliğin belirli bölümlerinde sayılan alıcılara karşı yapılan yapım işlerinde bedel sınırına bakılmaksızın tevkifat uygulanmaktadır. Bunun dışında kalan alıcılara karşı yapılan yapım işlerinde ise, KDV dahil bedelin 5 milyon TL ve üzerinde olması halinde tevkifat gündeme gelmektedir.
İşin başında bedelin bu sınırı aşacağının bilinmesi durumunda, tevkifatın baştan itibaren uygulanması gerekmektedir. Projenin genişlemesi veya sözleşme bedelinin güncellenmesi nedeniyle bedelin sonradan 5 milyon TL’yi aşması halinde ise, bu durumun ortaya çıktığı tarihten itibaren tevkifat uygulanır.
Yapım İşinin Alt Taşerona Devredilmesi Tevkifatı Nasıl Etkiler
Yapım işlerinin tamamen veya kısmen alt yüklenicilere devredilmesi halinde, tevkifat uygulaması her aşamada devam etmektedir. Ana yüklenici, kendisine ifa edilen hizmet için KDV tevkifatı yapmakla yükümlüdür. Aynı şekilde, ana yüklenicinin alt taşerona devrettiği işler nedeniyle alt taşeron tarafından düzenlenen faturalar da tevkifata tabidir.
Bu noktada, devir işleminin yazılı bir sözleşmeye dayanıp dayanmaması KDV tevkifatı açısından belirleyici değildir. Hizmetin fiilen yapım işi kapsamında olması, tevkifatın uygulanması için yeterlidir.
Alt Taşeron Faturalarında Hangi Oranda Tevkifat Yapılır
Ana işin yapım işi kapsamında KDV tevkifatına tabi olması halinde, alt taşeronlardan alınan hizmetler için düzenlenen faturalarda da 4/10 oranında KDV tevkifatı uygulanır. Alt taşeronun bir yıl içinde keseceği fatura tutarının 5 milyon TL’nin altında kalması bu sonucu değiştirmez.
Burada önemli olan husus, alt taşeron tarafından verilen hizmetin ana yapım işinin bir parçası niteliğinde olup olmadığıdır. Eğer hizmet bu kapsamdaysa, bedel sınırına bakılmaksızın tevkifat uygulanır.
Hazır Beton Nakli Taşımacılık Hizmeti Olarak Değerlendirilebilir mi
Bazı durumlarda hazır betonun yalnızca nakliye hizmeti alt taşeronlara devredilebilmektedir. Eğer bu hizmet, yapım işinin bütünleyici bir parçası olarak değil, bağımsız bir yük taşımacılığı hizmeti olarak sunuluyorsa, bu durumda farklı bir tevkifat oranı gündeme gelir.
KDV Genel Uygulama Tebliği’nde yer alan taşımacılık hizmetleri kapsamında, yük taşımacılığı hizmetlerinde 2/10 oranında KDV tevkifatı uygulanmaktadır. Ancak bu ayrım yapılırken hizmetin fiili niteliği dikkatle değerlendirilmelidir. Yapım işinin parçası olan nakliye hizmetleri, taşımacılık olarak değil yapım işi kapsamında değerlendirilir.
KDV Tevkifatında Bedel Bölme Yasağı Neden Önemlidir
Tevkifat zorunluluğundan kaçınmak amacıyla aynı işe ilişkin bedelin parçalara bölünmesi mümkün değildir. Aynı işleme ait bedellerin toplamı dikkate alınarak tevkifat uygulanır. Birden fazla fatura düzenlenmesi, işlemin bütünlük arz ettiği durumlarda tevkifat sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Vergi idaresi, bedelin parçalara bölünerek tevkifattan kaçınıldığını tespit etmesi halinde, toplam bedel üzerinden gerekli işlemleri yapmaktadır.
Uygulamada En Sık Karşılaşılan Hatalar Nelerdir
Hazır beton hizmetlerinde en sık karşılaşılan hatalar arasında; nakliye ve pompalama hizmetinin yapım işinden bağımsız değerlendirilmesi, alt taşeron faturalarında yanlış tevkifat oranı uygulanması ve ana işin tevkifat kapsamında olup olmadığının netleştirilmemesi yer almaktadır. Bu hatalar, eksik veya fazla tevkifat nedeniyle vergi riskine yol açabilmektedir.
Genel Değerlendirme
Hazır betonun hazırlanması, nakli ve yerine dökülmesi hizmetleri, çoğu durumda yapım işinin ayrılmaz bir parçası olarak kabul edilmekte ve KDV tevkifatı uygulamasına tabi tutulmaktadır. Yapım işinin tamamen veya kısmen alt taşeronlara devredilmesi, tevkifat sorumluluğunu ortadan kaldırmamakta; aksine her aşamada tevkifat uygulanmasını gerektirmektedir. Bu nedenle yüklenici ve alt yüklenicilerin hizmetin niteliğini doğru analiz ederek işlem tesis etmeleri büyük önem taşımaktadır.