Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumundan:
KURUL KARARI
Karar No: 75935942-050.01.04-[01/39080] Karar Tarihi: 13.01.2026
Konu: Ortak Kontrole Tabi İşletme
Birleşmelerinin
Muhasebeleştirilmesine Yönelik
İlke Kararının Yayımlanması
13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 88’inci maddesi ile
26/9/2011 tarihli ve 660 sayılı Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları
Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 26’ncı
maddesi uyarınca; “Ortak Kontrole Tabi İşletme Birleşmelerinin Muhasebeleştirilmesine
Yönelik İlke Kararı”nın yayımlanmasına karar verilmiştir.
ORTAK KONTROLE TABİ İŞLETME
BİRLEŞMELERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİNE
YÖNELİK İLKE KARARI
ORTAK KONTROLE TABİ İŞLETME BİRLEŞMELERİNİN
MUHASEBELEŞTİRİLMESİNE YÖNELİK İLKE KARARI
Amaç ve Kapsam
-
Bu İlke Kararının amacı, finansal tablolarını zorunlu veya ihtiyari olarak Türkiye
Finansal Raporlama Standartları’na (TFRS) uygun olarak hazırlayan işletmelerin, ortak
kontrole tabi bir işletmeyi edindiği işletme birleşmelerini finansal tablolarına ne şekilde
yansıtacağına yönelik ilkeleri düzenlemektir.
Ortak Kontrole Tabi İşletme Birleşmeleri ve Muhasebeleştirilmesine İlişkin Hükümler
-
TFRS 3 İşletme Birleşmeleri (TFRS 3) kapsamında ortak kontrole tabi işletme
birleşmeleri; “birleşen tüm teşebbüs ya da işletmelerin işletme birleşmesinin öncesinde
ve sonrasında aynı kişi veya kişiler tarafından kontrol edildiği ve bu kontrolün geçici
olmadığı bir işletme birleşmesi” şeklinde tanımlanmaktadır. -
Aşağıdaki şemada ortak kontrole tabi işletme birleşmelerine ilişkin basitleştirilmiş bir
örnek yer almaktadır.
İşletme Birleşmesi Öncesi İşletme Birleşmesi Sonrası
Ortak Kontrolü Elinde Bulunduran Taraf Ortak Kontrolü Elinde Bulunduran Taraf
Edinen İşletme Edinen İşletme
Edinilen İşletme Edinilen İşletme
Edinilen işletme, ortak kontrol altındaki bir taraftan diğer bir tarafa devredilen işletmeyi
ifade etmektedir. Yukarıda yer alan şemadaki C İşletmesi edinilen işletme olarak
nitelendirilir. Edinen işletme; edinilen işletmeyi, ortak kontrol altındaki bir taraftan
devralan işletmeyi ifade etmektedir. Yukarıda yer alan şemadaki B İşletmesi edinen
işletme olarak nitelendirilir. Ortak kontrolü elinde bulunduran taraf ise birleşmenin
öncesinde ve sonrasında birleşen işletmelerin tamamını kontrol eden taraftır. Yukarıda
yer alan şemadaki A tarafı, ortak kontrolü elinde bulunduran taraf olarak nitelendirilir.
-
İşletme birleşmelerinin finansal tablolara alınmasına ilişkin esaslar TFRS 3’te
düzenlenmekle birlikte TFRS 3’ün 2’nci paragrafında ortak kontrole tabi teşebbüs veya
işletme birleşmelerinin Standardın kapsamı dışında bulunduğu belirtilmektedir.
Dolayısıyla edinen işletmenin söz konusu birleşme işlemini ne şekilde finansal
tablolarına alacağına ilişkin TFRS’de uygulanabilir hükümler bulunmamaktadır. Bu
kapsamda bu İlke Kararı, edinen işletme açısından böyle bir işletme birleşmesinde
uygulanacak ilkeleri düzenlemektedir.
Ortak Kontrole Tabi İşletme Birleşmelerinin Finansal Tablolara Alınmasına İlişkin
Esaslar
-
Ortak kontrole tabi işletme birleşmelerinin finansal tablolara alınmasında hakların
birleştirilmesi yöntemi kullanılır. -
Birleşme işlemi karşılaştırmalı olarak sunulan dönemin başı itibarıyla gerçekleşmiş gibi,
cari ve karşılaştırmalı döneme ait finansal tablolar düzeltilerek sunulur. Ancak ortak
kontrolün, karşılaştırmalı olarak sunulan dönemin başından sonra elde edilmesi
durumunda birleşme, ortak kontrolün elde edildiği tarihten itibaren gerçekleşmiş gibi
finansal tablolar düzeltilir.
Açılış Finansal Durum Tablosu
-
Açılış finansal durum tablosu:
a) Ortak kontrolün, karşılaştırmalı olarak sunulan dönemin başında veya öncesinde
mevcut olduğu durumlarda karşılaştırmalı dönemin başına ait finansal durum
tablosunu,b) Ortak kontrolün, karşılaştırmalı olarak sunulan dönemin başından sonra var olması
durumunda ortak kontrolün elde edildiği tarihteki finansal durum tablosunuifade eder.
-
Hazırlanan açılış finansal durum tablosunun sunulması zorunlu değildir.
-
Edinen işletme, açılış finansal durum tablosunda, bu tablo tarihi itibarıyla edinilen
işletmenin varlık ve yükümlülüklerini TFRS’ye göre belirlenmiş defter değerleri
üzerinden finansal tablolarına alır. Edinilen işletmenin varlık ve yükümlülüklerinin,
açılış finansal durum tablosu tarihi itibarıyla ortak kontrolü elinde bulunduran taraf
açısından taşıdığı defter değerleri dikkate alınır. Bu itibarla, söz konusu varlık ve
yükümlülüklerin defter değerleri olarak aşağıda belirtilen finansal durum tablosunda yer
alması gereken defter değerleri kullanılır:
