Sürdürülebilirlik Güvence Denetimlerinde Yeni Etik ve Bağımsızlık Çerçevesi Geliyor
Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK), sürdürülebilirlik bilgilerinin raporlanması ve bu bilgilerin güvence denetimine tabi tutulmasının yaygınlaşması üzerine Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kuralların güncellenmesine yönelik iki ayrı taslak çalışma hazırladı. Düzenlemeler, Muhasebeciler İçin Uluslararası Etik Standartları Kurulunun (IESBA) sürdürülebilirlik güvence denetimleri ve dış uzman kullanımına ilişkin uluslararası düzenlemelerinin Türkiye mevzuatına aktarılmasını amaçlıyor.
Sürdürülebilirlik Denetçilerinin Etik Sorumlulukları Ayrıntılı Olarak Belirleniyor
Etik Kurallara yeni bir beşinci kısım olarak “Sürdürülebilirlik Güvence Denetimlerine İlişkin Etik Standartlar (Bağımsızlık Standartları Dâhil)” eklenmesi planlanıyor. Bu bölümle sürdürülebilirlik güvence denetimini gerçekleştiren denetçilerin uyması gereken etik ve bağımsızlık hükümleri özel olarak düzenlenecek.
Denetçilerin temel etik ilkelere uyması ve kamu yararını gözetmesi esas alınırken, etik ilkelere yönelik tehditlerin belirlenmesi, değerlendirilmesi ve ortadan kaldırılması veya kabul edilebilir seviyeye indirilmesi için uygulanacak kavramsal çerçeve de ortaya konuluyor. Böylece sürdürülebilirlik denetimlerinde yalnızca teknik yeterlilik değil, bağımsızlık ve mesleki etik açısından da daha sistematik bir değerlendirme yapılması hedefleniyor.
İletişim, Belgelendirme ve Kalite Kontrolü Güçlendiriliyor
Yeni düzenlemeler denetçilerin sürdürülebilirlik güvence denetimleri sırasında gerçekleştirmeleri gereken iletişimlere ve belgelendirilmesi gereken hususlara ilişkin kuralları da kapsıyor. Ayrıca kaliteyi gözden geçiren kişinin tarafsızlığına yönelik özel hükümler getirilerek güvence denetiminin kalitesinin ve bağımsızlığının korunmasına önem veriliyor.
Sürdürülebilirlik raporlamasında kullanılan yeni kavramlar doğrultusunda Etik Kuralların terimler sözlüğü de güncellenecek; yeni tanımlar eklenecek ve mevcut hükümler sürdürülebilirlik güvence denetimi düzenlemeleriyle uyumlu hale getirilecek.
Dış Uzman Kullanımına Özel Etik Kurallar Getiriliyor
İkinci önemli düzenleme ise denetçinin çalışmalarında dış uzmanlardan yararlanması halinde uygulanacak etik kuralları kapsıyor. Denetçiler bir uzmanın çalışmasını kullanmadan önce uzmanın yetkinliğini, kabiliyetini ve tarafsızlığını değerlendirmek zorunda olacak.
Aynı zamanda dış uzmanın çalışmasının kullanılmasından kaynaklanabilecek etik tehditlerin belirlenmesi, değerlendirilmesi ve gerekli önlemlerin alınması gerekecek. Bu amaçla hem mevcut Etik Kurallara hem de yeni sürdürülebilirlik güvence denetimi bölümüne “Dış Uzman Çalışmasının Kullanılması” başlıklı özel hükümler eklenmesi öngörülüyor.
Uygulama 2027 Yılından İtibaren Başlayacak
Sürdürülebilirlik güvence denetimlerine ilişkin yeni etik ve bağımsızlık standartları yayımlandığı tarihte yürürlüğe girecek ancak esas olarak 1 Ocak 2027 tarihinde veya sonrasında başlayan hesap dönemlerine ait sürdürülebilirlik bilgilerinin güvence denetimlerinde uygulanacak.
Topluluk sürdürülebilirlik güvence denetimleri ile başka bir denetçinin güvence çalışmasının özellikle değer zinciri bileşenlerinde kullanılması durumlarına ilişkin belirli hükümler ise daha uzun bir geçiş süresine tabi tutulacak ve 1 Temmuz 2028 tarihinde veya sonrasında başlayan hesap dönemlerinde uygulanacak. Her iki düzenleme bakımından da erken uygulamaya izin verilecek.
Dış uzman çalışmasının kullanılmasına ilişkin etik değişiklikler de 1 Ocak 2027 tarihinde veya sonrasında başlayan hesap dönemlerinin denetimlerinde uygulanmak üzere yürürlüğe girecek.
Denetim Kalitesi ve Uluslararası Uyum Açısından Önemli Bir Değişiklik
Taslakların hayata geçirilmesiyle sürdürülebilirlik güvence denetimlerinde bağımsızlık, tarafsızlık, etik risklerin yönetimi, kalite kontrolü ve belgelendirme konusunda daha ayrıntılı bir sistem oluşturulacak. Dış uzmanlardan yararlanılan denetimlerde de uzmanın çalışmasının doğrudan kabul edilmesi yerine yetkinlik ve tarafsızlık değerlendirmesinin yapılması gerekecek.
Bu nedenle düzenlemeler özellikle bağımsız denetçileri, bağımsız denetim kuruluşlarını, sürdürülebilirlik güvence denetimi gerçekleştirecek denetçileri ve bu çalışmalarda dış uzmanlardan yararlanacak kuruluşları doğrudan ilgilendiriyor. Yeni hükümler denetimin güvenilirliğini ve uluslararası standartlarla uyumu güçlendirirken, denetçiler ve denetim kuruluşları açısından ilave değerlendirme, belgelendirme ve uyum yükümlülükleri de getirecek.
Taslaklara ilişkin görüş ve öneriler 16 Kasım 2026 tarihine kadar KGK’ya iletilebilecek.