Supervision of Institutions in the Banking Sector

Bankacılık Sektöründeki Kurumların Denetimi

Bankacılık Sektöründeki Kurumların Denetimi

Bankacılık Sektöründeki Şirketlerin Denetimi – Bankacılık Sektöründeki şirketlerin Bağımsız denetimi – Bankacılık Sektöründeki şirketlerde iç denetim – Bankacılık Sektöründeki Bağımsız Denetim Standartları

Bankacılık Sektöründeki Şirketlerin Denetimi

Türkiye’de bankaların denetimi, bankaları yerinden denetlemekten sorumlu kurul olan  BDDK tarafından yapılır. Bankalar yeminli murakıpları bankaları ziyaret edip hesaplarına bakarlar. Bankaların iyi ve kötü yönlerini incelerler. İncelemeleri sonunda tespitlerini ve önerilerini ilişkin bir rapor yazarlar.

Yazılan Bulgu ve Öneri Raporun sonuçlarını değerlendirmek ve önerileri hayata geçirme görevi, eskiden Hazine Müsteşarlığı’nın göreviydi. Şimdi BDDK’nın görev ve sorumluluğundadır. Bankaların denetimi yeminli murakıpları tarafından yapılır. Genelde, denetimde sorunlar tespit edilir. 

Denetimde tartışılan, bankaların denetiminin belli bir kurulun tekeline verilip verilmemesidir. Yetkilerin dağıtılması halinde, kurul, dağıtılacağı izlenimindedir. Yetkilerin farklı bir boyuta taşınmasını savunanlar ise banka denetimlerinin daha akılcı temellere oturacağı görüşündedirler. Haksız değillerdir.
Halka Açık Şirketlerin Denetimini Kamu Denetimi ve Bağımsız Denetim olarak ikiye ayırabiliriz. Kamu Kurumları  SPK, BDDK, EPDK, Hazine Kendi kanunları kapsamında yetkilendirdikleri şirketleri kendi mevzuatlarına uygun faaliyet yürütüp yürütmedikleri hususunda denetler. Ayrıca Türk Ticaret Kanunu ve Diğer Mevzuatlara uygun Finansal Rapor Hazırlanıp hazırlanmadığı hususlarını da Bağımsız Denetim Şirketleri denetler.

Bankacılık Sektöründeki Şirketlerin Bağımsız Denetimi

Türk Ticaret Kanunu ve Bankacılık Mevzuatlara uygun Finansal Rapor Hazırlanıp hazırlanmadığı hususlarını da Bağımsız Denetim Şirketleri denetler.

Bankacılık Sektöründeki Şirketlerin Bağımsız Denetim Standartları

Bankalar Türkiye Muhasebe Standartları Kapsamında Finansal Rapor Hazırlarlar. Bu Finansal Raporların TFRS’lere uygun Hazırlanıp hazırlanmadığı hususlarını da sözleşme imzaladıkları denetim şirketleri tarafından Denetlenirler. Bankacılık Sektöründeki Şirketleri sadece Bankacılık sektöründe yetki almış SPK ve BDDK yetkileri olan şirketler denetleyebilmektedir.

Bankacılık Sektöründeki Şirketlerin İç Denetimi

Bankacılık Sektöründeki Banka ve diğer şirketlerin mutlaka bir iç denetim komitesi kurarlar. İç Denetim Sistemi ve Komitesi şirketleri ve şubelerini düzenli denetlemek zorundadırlar.

Bankaların Faaliyet Raporu Hazırlama Yükümlülüğü Varmıdır?

Bankalar 1.11.2006 tarih ve 26333 Sayılı Kanunla Yıllık Faaliyet Raporlarını yayınlamak zorundadır.

Bankalar Mart, Haziran, Eylül ve Aralık Sonu olmak üzere yılda 4 dönem Finansal Rapor Hazırlamak ve Bunların tümünü Bağımsız Denetim Şirketlerine denetletmek zorundadırlar.

Ayrıca Bakınız: Kurumlar Vergisi Tam Tasdik Hizmetleri Detayları

Bankacılık Sektöründeki Şirketlerde Bağımsız Denetim

Bağımsız Denetim

İşletmelerin finansal tablo ve diğer finansal olmayan bilgilerinin belirlenen finansal raporlama çerçevesinde uygunluğunun denetim raporu aracılığı ile denetçi görüşüne bağlanma sürecidir.

Bağımsız Denetimin Amacı

Şirketin finansal tabloların, finansal durumunu ve faaliyet raporlarını gerçeğe uygun ve doğru biçimde hazırlanıp hazırlanmadığı hususunda denetçinin görüş bildirmesini sağlamaktır.

Denetimin mevzuattaki tanımına göre,”…İşletmelerin kamuya açıklanacak veya Kurulca istenecek yıllık finansal tablo ve diğer finansal bilgilerinin, finansal raporlama standartlarına uygunluğu ve doğruluğu hususunda, makul güvence sağlayacak yeterli ve uygun bağımsız denetim kanıtlarının elde edilmesi amacıyla bağımsız denetim standartlarında öngörülen gerekli tüm bağımsız denetim tekniklerinin uygulanarak, defter, kayıt ve belgeler üzerinden denetlenmesi ve değerlendirilerek rapora bağlanmasını,”(SPK’nın yayınladığı Seri: X, No: 22 “Sermaye Piyasasında Bağımsız Denetim Standartları Hakkında Tebliğ” 4. maddesinin b hükmü) şeklinde tanımlanmıştır.

Bağımsız denetimin amacı şirket ortakları ve diğer çıkar sahiplerinin doğru ve güvenilir bilgiye ulaşma ihtiyaçlarının karşılanmasıdır. Bu amaç doğrultusunda denetlemenin bağımsız denetçiler tarafından yapılması ve bu denetçilerinde kamu otoritesinin gözetimi altında bulunması büyük önem arz etmektedir.  Ayrıca rapordan faydalanacak olanların menfaatleri göz önünde bulundurulduğunda bağımsız denetim kamusal fayda sağlaması niteliği taşımaktadır.  Bu nedenle 660 sayılı KHK kapsamında Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu kurulmuştur.

Bağımsız denetim, Halka açık anonim şirketlerde denetim ve diğer şirketlerde bağımsız denetim olarak ikiye ayrılabilir. Halka açık anonim şirketler asıl olarak sermaye piyasası mevzuatı çerçevesinde Sermaye Piyasası Kurumu, BDDK’nın yetki alanına giren halka açık anonim şirketlerde BDDK ve TTK hükümleri çerçevesinde Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından üçlü bir kamu denetimi kapsamındadır. Halka Açık Şirketlerin Denetimi

Sermaye Piyasası Kurumu’nun denetim yetkisi, SPK madde 88’e göre SPK ve diğer kanunlarda sermaye piyasası ile ilgili hükümlerin uygulanmasını ve her türlü sermaye piyasası faaliyet ve işlemlerini kapsamaktadır. SPK madde 89’ göre de SPK kapsamındaki tüm kurum ve kuruluşlar ile ilgili diğer gerçek ve tüzel kişiler SPK’ denetim yetkisi çerçevesinde SPK denetimine tabidir. Halka açık anonim şirketlerde bu bakımdan SPK denetimine tabiidir.

SPK hükümlerine göre ihraççılar, düzenleyecekleri finansal tablo ve raporları kanunun atfı gereği Türkiye Denetim Standartlarına uygun bir şekilde düzenlemek ve kurulun belirlediği bağımsız denetim kuruluşlarınca inceletmek ve bağımsız denetim raporu almak zorundadırlar (SPK m. 14/3). Yine bu hükme kıyasen sermaye piyasası kurumları bağımsız denetim yaptırmak zorundadırlar ( SPK m.36/1 ). Halka açık anonim şirketlerde bu kapsamda belirlenen finansal tablo ve raporlarını bağımsız denetim kuruluşlarına denetletmek ve denetim raporu almak zorundadırlar.

Sermaye Piyasası Kanununa göre bağımsız denetim standartları konusunda Türkiye Denetim Standartlarına atıf yapılmış ( SPK m.14/3) ve ortak bir standart oluşturulmaya çalışılmıştır. Türkiye Denetim Standartları KAMUDESK tarafından yayınlanmıştır. SPK bu kapsamda yayınlanan denetim standartlarına uygun yeni bir düzenleme hazırlayacaktır. Sermaye Piyasasında bağımsız düzenlemelerle ilgili yeni tebliğin taslağı SPK’nın internet sitesinde yayınlanmıştır. Ancak yeni tebliğ tam olarak hazırlanıp yürürlüğe girmemiştir. Sermaye Piyasası Kanunu geçici 1. maddesine göre bu kanuna göre yürürlüğe konulacak düzenlemeler yürürlüğe girinceye kadar mevcut düzenlemelerin kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanır. Halka Açık Şirketlerin Denetimi

Sermaye piyasasında bağımsız denetim ile ilgili mevcut düzenleme 2499 sayılı SPK’ya göre yayınlanmış olan Seri: X, No: 22 “Sermaye Piyasasında Bağımsız Denetim Standartları Hakkında Tebliğ”dir.  Söz konusu tebliğ 6362 sayılı SPK hükümleri ve KAMUDESK düzenlemelerine uygun bir şekilde değiştirilerek Seri: X, No: 28 “Sermaye Piyasasında Bağımsız Denetim Standartları Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ” yayınlanmıştır. Yeni düzenleme yayınlanıncaya kadar söz konusu bu tebliğin 1,2 ve 3. Kısımları halen yürürlükte olacaktır.

Halka açık anonim şirketlerde bağımsız denetim sürekli, sınırlı ve özel denetim olmak üzere üç şekilde yapılabilmektedir. Bağımsız denetime tabi şirketlerin her yıl zorunlu olarak yaptırdığı denetime sürekli denetim; sürekli denetim yaptırmak zorunda olan şirket ve sermaye piyasası kurumlarınca düzenlenen ara mali tabloların denetlenmesi sınırlı denetim; sermaye piyasası araçlarının halka arzı için SPK başvurusunda veya birleşme, bölünme, devir ve tasfiye durumunda bulunan şirketlerin ve sermaye piyasası kurumlarının düzenlediği mali tabloların denetlenmesi ise özel denetim olarak tanımlanmaktadır. Halka Açık Şirketlerin Denetimi

TTK hükümlerinden farklı olarak sermaye piyasası mevzuatına göre özel bağımsız denetim uygulanmaktadır. SPK sermaye piyasası araçların halka arzı için SPK’ya başvuru sırasında, borsada işlem göreme başvurusunda, SPK madde 23’de tanımlanan önemli nitelikli işlemlerde ve ortaklığın faaliyetlerini ve finansal durumunu önemli derecede etkileyen olay ve gelişmelerde işlemin taraflarından bağımsız denetimi raporu isteyebilir ( SPK m. 14/4). Halka Açık Şirketlerin Denetimi

Sıklıkla Sorulanlar

Bankacılık Sektöründeki şirketleri kim denetler?

Bankacılık sektöründeki Şirketlerin Denetimini Kamu Denetimi ve Bağımsız Denetim olarak ikiye ayırabiliriz. Kamu Kurumları  SPK, BDDK, Kendi kanunları kapsamında yetkilendirdikleri şirketleri kendi mevzuatlarına uygun faaliyet yürütüp yürütmedikleri hususunda denetler. Ayrıca Türk Ticaret Kanunu ve Diğer Mevzuatlara uygun Finansal Rapor Hazırlanıp hazırlanmadığı hususlarını da Bağımsız Denetim Şirketleri denetler.

Bankacılık sektöründeki şirketler hangi denetime tabidir?

Bankacılık sektöründeki Şirketler Türkiye Muhasebe Standartları Kapsamında Finansal Rapor Hazırlarlar. Bu Finansal Raporların TFRS’lere uygun Hazırlanıp hazırlanmadığı hususlarını da Denetlenen şirketin sektöründe yetki almış SPK, BDDK yetkileri olan şirketler denetlemektedir.

Bankacılık sektöründeki şirketlerde iç denetim zorunlu mu?

Bankacılık Sektöründeki Banka ve diğer şirketlerin mutlaka bir iç denetim komitesi kurarlar. İç Denetim Sistemi ve Komitesi şirketleri ve şubelerini düzenli denetlemek zorundadırlar.

Limited şirketler denetime tabi mi?

Evet tabidir. Türk Ticaret Kanunu ve Diğer Mevzuatlara uygun Finansal Rapor Hazırlanıp hazırlanmadığı hususlarını da Bağımsız Denetim Şirketleri denetler. Ancak Bankalar Mutlaka Anonim Şirket şeklinde kurulmak zorundadır. Bu nedenle Bankacılık sektöründe Limited Şirket yoktur.

KAYNAK: Halka Arz Bilgilendirme Kitapçığı SPK GOV TR

Leave A Comment